Jakie zagrożenia czyhają na nas w świątecznym koszyczku?

Święta wszelakie są czasem na swój sposób magicznym. Tak jest i z Wielkanocą. Święto to obchodzone jest zwyczajowo w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni. W tym roku pierwsza wiosenna pełnia przypadła 23 marca, zatem w obecnym roku Wielkanoc wypada w jednym z wcześniejszych możliwych terminów. Jednakże pomimo tak wczesnego terminu nie okazuje się ona Białym Świętem, w odróżnieniu od Święta Zimowego, jak w poprawny politycznie sposób nazywane jest Boże Narodzenie. Zatem tegoroczna Wielkanoc okazuje się prawdziwym Świętem Wiosennym.

„Już wiosna przyszła”

Dr Huckenbush, Wiosna

Wiosna jest czasem radości. Drzewa i krzewy radują się wypuszczając pierwsze pąki, ludzie cieszą się, okazując sobie wzajemną życzliwość, a zwierzęta… No cóż… Sami wiecie. Mówią tylko w Wigilię Bożego Narodzenia, a nie Wielkiej Nocy. W każdym razie, napotkane przeze mnie osobniki nie wyglądają, jakby były przesadnie nieszczęśliwe. Jedynie niektóre brzozy są smutne, gdyż kaleczy się je niemiłosiernie (#DżewaTeszMajoUczucia) w celu pozyskania soku brzozowego. Sok brzozowy jest smaczny i zdrowy (ale mi się zrymowało, czujecie to? :P ) ponieważ zawiera wiele pożytecznych substancji. Poza witaminami oraz mikro- i makroelementami, zawiera pewne ilości betuliny i kwasu betulinowego – substancji mających szereg właściwości leczniczych. Między innymi pomagają obniżyć zawartość cholesterolu we krwi. Podobnie jak zwiększają wrażliwość na insulinę, co może skutkować obniżeniem zwartości cukru we krwi. Ale co ja się będę rozgadywał. Zainteresowanych odsyłam do literatury stricte naukowej, np. tu:

http://satanizm.eu/dZiecko-poDciNa-zyly-zyletka.mpeg

Podsumowując, Wielkanoc jest czasem szczęścia i radości. Jednakże, coby nie było tak różowo, muszę w sekrecie powiedzieć Wam jedną rzecz: ZUO nie śpi…

Czy myśleliście kiedyś o tym, że jutrzejsze śniadanie wielkanocne może być Waszym ostatnim posiłkiem? Że w poświęconym dzisiaj jedzeniu mogą czaić się, niczym Kostucha w ciemności, zabójcze zarazki oraz inne mniej lub bardziej groźne Przyjemniaczki? Jeśli nie, niech poniższa opowieść skłoni Was do, jakże adekwatnych do przeżywanych przez nas świąt, refleksji o Życiu i Śmierci.

A zatem:

Co wchodzi w skład tradycyjnego koszyka wielkanocnego?

Najważniejszym i najbardziej kojarzonym ze świętami Wielkiej Nocy składnikiem święconki są jajka – wszechobecne na naszych stołach Nienarodzone i Zamordowane we Wrzącej Wodzie Kurczaki. Wszyscy wiemy, w jaki sposób kura znosi jajko. Wiemy również, że jest to sposób w najwyższym stopniu niehigieniczny i nieapetyczny. Pokusić by się można o sparafrazowanie jednej z barwniejszych postaci polskiej literatury, imć Jana Onufrego Zagłoby:

„W kurzych kiszkach i mieszkać niewygodnie, i wychodzić niepolitycznie.”

Taki sposób powstania tego życiodajnego produktu aż prosi się o obecność na jego skorupce Śmiercionośnych Zarazków Salmonelli. O objawach zatrucia nimi, z powodu, iż są one niezmiernie nieapetyczne, jak i niepolityczne, pisać nie będę :P

Jednakże nie kończą się na tym niebezpieczeństwa czające się w jajkach. Co się stanie jeśli jajko swoje poleżało? Co jeśli poleżało wystarczająco długo, aby w jego wnętrzu zaczęły zachodzić procesy gnilne?

Ważnym składnikiem zgniłych jajek jest siarkowodór. Bezbarwny gaz o bardzo charakterystycznym zapachu.

„W chemii nic nie śmierdzi. W chemii wszystko charakterystycznie pachnie”

Ludowe przyszłowie

Zapach zapachem. Gorzej, że siarkowodór jest silną trucizną. A czemu? Otóż siarkowodór kompleksuje atomy metali obecne w różnego rodzaju enzymach, zakłócając ich działanie. Wiąże też atomy żelaza zawarte w hemoglobinie, uniemożliwiając transport tlenu – zupełnie podobnie jak w przypadku zatruć tlenkiem węgla (czadem) czy cyjanowodorem, który to był stosowany w czasie drugiej wojny światowej przez Niemców w obozach zagłady jako gaz trujący w komorach gazowych. Zresztą tegoż cyjanowodoru używali również później Amerykanie do wykonywania kary śmierci – tylko wtedy już zgodnie z prawem międzynarodowym :P

Jakby było mało, nie na tym kończą się Śmiertelne Zagrożenia. Jak były Jaja, do kompletu brakuje jeszcze Wędlin, czyli po prostu Kiełbaski. Jak sama nazwa wskazuje – źle przechowywane mogą zawierać jad kiełbasiany. Czyli pałeczki Clostridium botulinum. Produkują one jedną z najsilniejszych znanych ludzkości trucizn – botulinę. Objawy zatrucia pojawić się mogą bardzo późno – nawet kilka dni po spożyciu. Część z nich jest równie niepolityczna co objawy zatrucia wspomnianą wcześniej salmonellą, więc o nich nie będę pisać. Ponadto botulina powoduje porażenie mięśni – cecha ta jest wykorzystywana na przykład w medycynie estetycznej do likwidacji zmarszczek.

Kolejnymi ważnymi Lokatorami Koszyczka są sól (zwana niczym fiński snajper Simo Häyhä „Białą śmiercią”), cukrowy baranek (cukier również bywa tak nazywany) i chleb. Chleb zawiera mąkę (cóż… również białą śmierć…), która jest produkowana ze zboża. Zboże może zawierać sporysz, który jest najprawdziwszym koktajlem różnego rodzaju przyjemniaczków. Najważniejszym z nich jest ergotamina. W dzisiejszych zdemoralizowanych czasach jest ona wykorzystywana jako prekursor do otrzymywania kwasu lizergowego, z którego otrzymuje się LSD. Jednakże sam sporysz również ma swoje działanie psychoaktywne. Dawniej zdarzały się przypadki Ognia Świętego Antoniego. Były to zbiorowe zatrucia sporyszem połączone z grupowymi halucynacjami. Najbardziej znany przypadek zjawiska o tak świątobliwej nazwie miał miejsce ponad tysiąc lat temu w Akwitanii – śmierć w halucynacjach (bo czy w męczarniach – trudno powiedzieć, choć jest to również wielce prawdopodobne) poniosło ok. 40 tysięcy osób. Jednakże sporadycznie takie sytuacje zdarzają się, choć na mniejszą skalę, również w czasach współczesnych.

Kiedy mowa już o substancjach psychoaktywnych, jeden z moich kolegów, jako zaprzysięgły wyznawca punk rocka, do koszyczka dokłada jeszcze butelkę taniego wina, zwanego potocznie jabolem. I jest to produkt stosunkowo najbezpieczniejszy. Zarówno etanol, jak i obecny w powyżej wspomnianym siarkofruicie dwutlenek siarki, mają działanie odkażające. Zatem stanowią pewne zabezpieczenie przynajmniej na część wspomnianych powyżej zagrożeń.

Powiecie: ale jest jeszcze chrzan…

Ja odpowiem: zatem przestaję już chrzanić i życzę Wam mimo wszystko smacznego oraz udanych i wesołych świąt Wielkiej Nocy.

I tym optymistycznym akcentem zakończmy naszą opowieść.

O miejscu kobiet w Kuchni Nauki

Janusz Korwin – Mikke, Naczelny Masakrator Lewaków i Innych Feministek Rzeczypospolitej, ma zwyczaj zaorywania wspomnianych feministek jednym prostym, ale za to z*****cie ważnym pytaniem:

„Jaka kobieta poza Marią Skłodowską – Curie cokolwiek naprawdę odkryła?”

Zwykle kończyło się to zamilknięciem powyższych – ale czy słusznie?

Otóż kobiet, które odkryły coś istotnego zarówno dla swojej, jak mówią piękniejszej, połowy ludzkości jak i dla jej ogółu, wbrew pozorom trochę było. Pomińmy czasy prehistoryczne – kojarzące się z  wieloma wizerunkami tzw. Wenus Paleolitycznej. Obiło mi się kiedyś o  uszy stwierdzenie, że ponoć tego typu obrazki są dowodem na to, że w owych czasach panował matriarchat… Choć mi osobiście kojarzą się z  takimi prehistorycznymi „przypinanymi dziewczynami” zwanymi z angielska pin up girls. Ale co kto lubi :3

Przenieśmy się zatem do starożytnego Egiptu. A konkretnie do czasów Kleopatry. Otóż jak wiemy, starożytni Egipcjanie byli mistrzami w technice obróbki szkła. Skorzystała z tego również Kleopatra. Która na swoje potrzeby miała ponoć przedmiot w kształcie ogromnej, grubościennej probówki wypełnionej wkurzonymi pszczołami (prawie, jak Angry Birds, no nie? :P ). Przedmiot taki wedle domysłów archeologów, doskonale mógł się sprawować jako przedmiot do masażu.

http://joemonster.org/art/19003

Skąd jednak przypuszczenie, że przedmiot ów był dziełem Kleopatry?

Cóż… Niestety żadne Taśmy Prawdy nie sięgają tamtych czasów, abyśmy wiedzieli to z całą pewnością… Ale często tak jest, że żeby była podaż musi być popyt prawda? Do tego jak wiemy, to nie Michaił Kałasznikow zaprojektował swój słynny karabinek; on go tylko skonstruował, a  konstrukcję narysowała żona. Podobnie zresztą jak to nie Hitler napisał Mein Kampf, tylko jego sekretarz, Rudolf Hess, a Hitler tylko dyktował. No ale Hess nie był kobietą, więc nie ma dla niego miejsca w  tym artykule. W każdym razie wniosek jest taki: w sumie to bardzo możliwe, że wspomniany przedmiot do masażu był dziełem Kleopatry. A nawet jeśli nie – stanowić ona mogła bezpośrednie ku temu natchnienie.

Jednakże gdzie tu miejsce na Królową Nauk? Nie mógłbym sobie darować, gdybym nie nawiązał do Chemii, a jak wiadomo – nie ma Chemii bez Marii.

Najbardziej znaną chyba w naszym pięknym kraju kobietą – naukowcem jest niezaprzeczalnie dwukrotna polska noblistka, Maria Skłodowska – Curie. W Polsce znana jest przede wszystkim z odkrycia radu i polonu. Notabene żałowała potem, że nie nazwała radu polonem a polonu radem. Dlaczego? Mianowicie wspomniane pierwiastki są trochę jak Jeckyll i Hyde… Rad znajdował swego czasu zastosowanie w terapii nowotworów i do produkcji farb świecących. Polon natomiast najbardziej znany jest z tego, że był użyty w zamachu na rosyjskiego dysydenta, Aleksandra Litwinienkę – został on otruty herbatą z polonem. Podobnie pojawiła się też hipoteza, ze polonem mógł zostać otruty znany palestyński przywódca, Jasir Arafat. Aby uświadomić sobie jak bardzo toksycznym pierwiastkiem jest polon i jak niewiele go trzeba, aby zabić człowieka porównajmy go z innymi truciznami: dla człowieka polon jest ok 50 tysięcy bardziej toksyczny niż cyjanowodór, 200 tysięcy razy bardziej toksyczny niż cyjanek potasu i kilkadziesiąt razy bardziej toksyczny niż okrzyknięta najsilniejszą z trucizn botulina (!), toksyna jadu kiełbasianego, pod warunkiem, że zostanie ona podana doustnie. Polon ustępuje jednak kilkunastokrotnie botulinie podanej dożylnie.

No a do tego rad znalazł swoje zastosowanie wcześniej niż polon, który zresztą w porównaniu do strasznie drogiego radu jest koszmarnie drogi. Trochę jak w tym dowcipie, w którym Polak tłumaczył diabłu jaka jest największa liczba, no nie? :P

Swoją drogą, jak już mowa o traktowaniu promieniotwórczych pierwiastków na sposób spożywczy. Kiedyś miałem okazję posmakować w jakimś małym miasteczku na południu polski wody radonowej. I o dziwo żyję :P Woda radonowa nazwę swoją zawdzięcza temu, że zawiera śladowe ilości radonu, gazu nazywanego niegdyś emanacją radową, oraz produktów jego rozkładu. Wiązało się to z tym, że radon ma bardzo dużą w porównaniu do innych gazów gęstość i po swoim powstaniu na skutek rozkładu radu – emanuje z niego, pokrywają radioaktywną warstewką okoliczne przedmioty. W każdym razie woda ta miała dość dziwny smak, niemniej jednak miała swój urok…

Niemniej jednak wróćmy do naszej opowieści… Zawsze tak bywa, że jak człowiek jest pionierem w jakiejś dziedzinie – innych boli od tego miejsce gdzie plecy kończą swoją szlachetną nazwę. Dziwny to zwyczaj; wszak nie od dzisiaj wiadomo, że tak jak Napoleon przegrał bitwę pod Waterloo przez wyjątkowo dokuczliwe hemoroidy, wszelkiej maści zawistnicy blokują sobie swoją zawiścią drogę do samorozwoju. Choć z drugiej strony pewnych przykrości z ich strony nigdy się nie uniknie jeśli cokolwiek konstruktywnego się robi; stwierdza to znany cytat:

„Miarą twojego sukcesu jest liczba twych wrogów”

W każdym razie także i nasza Maria musiała zmierzyć się z pewnymi nieprzyjemnościami – po śmierci męża utrzymywała dość bliską znajomość ze swoim współpracownikiem – Paulem Langevinem. Pojawiły się plotki, że mają ze sobą romans, a pikanterii całej sytuacji dodawał fakt, iż wspomniany delikwent miał żonę i kilkoro dzieci. Francuskie brukowce z olbrzymią lubością rozpisywały się o „cudzoziemce rozbijającej francuskie małżeństwa”. Doszło nawet do tego, że Langevin wyzwał na pojedynek na pistolety jednego z redaktorów. Jakby kłopotów z mediami było mało, żona wspomnianego wytoczyła mu proces o zdradę… Ale ogólnie to była dziwna sprawa. Ponoć w ich domu miała miejsce przemoc domowa wywołana tym, że żona nie mogła znaleźć zrozumienia dla nisko płatnej pracy męża… Znamy skądś? Prawie jak jeden z aspektów omówionych w piosence Braci Figo-Fagot:

Koniec końców Langevin obiecał żonie że nie będzie utrzymywał znajomości z Marią. A następnie… Tak. Dobrze myślicie. Znalazł sobie kochankę. Zresztą w bezpiecznym gronie swoich studentek.

Wiele lat później Maria Skłodowska – Curie zmarła na białaczkę wywołaną długoletnią ekspozycją na promieniowanie.

Inną ofiarą promieniowania i kobietą, która oddała niewątpliwe zasługi nauce była krystalograf Rosalind Franklin. Znana jest przede wszystkim z tego, że jest współodkrywczynią struktury DNA. Jednakże i w tym przypadku nie mogło obejść się bez rozmaitych syfów i niejasności. Nie ulega wątpliwości, że bez wykonanych przez nią pomiarów James Watson i Francis Crick nie dostaliby Nagrody Nobla. Albo przynajmniej mieliby z tym o wiele więcej problemu. Pikanterii całej sytuacji dodawał fakt, że ponoć wspomniani nobliści mieli skorzystać z wyników jej pomiarów bez konsultacji z nią… Cóż. W nauce zawsze działy się czasem dziwne rzeczy tego typu i co gorsza do dzisiaj się zdarzają :P Niemniej jednak Franklin nie została uwzględniona jako odkrywczyni struktury DNA na noblowskich papierach, choćby i dlatego, że w momencie przyznania Nagrody Nobla za powyżej wspomniane odkrycie od kilku lat już nie żyła… Zmarła na raka, co, bardzo możliwe, że było spowodowane nadmierną ekspozycją na promieniowanie rentgenowskie podczas wykonywania pomiarów. Heroizmu jej postaci dodaje fakt, iż praktycznie do samego końca, świadoma swojego stanu wykonywała pomiary Ad Maiorem Scientiae Gloriam.

Btw. Wspominałem, że Crick był zwolennikiem legalizacji narkotyków i twierdził, że odkrycie struktury DNA ludzkość zawdzięcza m.in. temu, iż zażywał w owym okresie LSD? :P

Żeby nie było tak monotonnie, ostatnią już bohaterkę naszej opowieści uśmiercimy w inny sposób. A co! 

„Żeby życie miało smaczek, raz promieniowanie, raz Rtęć :3”

Jedną ze sławnych trucizn spośród panteonu związków Rtęci jest dimetylortęć. Związek ten jest powszechnie używany jako wzorzec w spektroskopii ¹⁹⁹Hg i ²⁰¹Hg NMR. Tym też zajmowała się prof. Karet Wetterhahn, znana jako najsłynniejsza ofiara dimetylortęci.

Co jest najbardziej upiorną cechą tego związku? Nie przeraźliwa toksyczność. Są znane dużo silniejsze trucizny. Moim zdaniem najbardziej upiorną cechą dimetylortęci jest fakt, że przenika przez typowe zabezpieczenia stosowane w laboratoriach mniej więcej tak, jakby ich nie było… A do tego objawy zatrucia uwidoczniają się dopiero kilka miesięcy po przyjęciu dawki śmiertelnej… Takie też zabezpieczenia stosowała jako doświadczona toksykolog nasza bohaterka. Pewnego pięknego dnia, stłukła się jej półmililitrowa ampułka z tym związkiem. Zgodnie z obowiązującymi zasadami bezpieczeństwa pozbyła się zanieczyszczonej odzieży. Ale po upływie kilku miesięcy pojawiły się u niej objawy zatrucia rtęcią. Na podstawie zapisów w dzienniku laboratoryjnym zostało to powiązanie ze wspomnianym zdarzeniem. Niestety stężenie dimetylortęci w jej organizmie było tak wysokie, że w żaden sposób nie udało się jej uratować nawet za pomocą intensywnej terapii chelatowej stosowanej zwykle przy zatruciach metalami ciężkimi i po upływie prawie roku od zdarzenia zmarła. Dzięki tym wydarzeniom dokładnie przebadano stosowane w laboratoriach środki bezpieczeństwa pod kontem skuteczności ochrony przed dimetylortęcią. Dzisiaj przy pracy z tym związkiem stosuje się środki specjalnie dedykowane do tego celu.

Zrobiło się trochę, nomen omen, sztywna atmosfera. A więc pora na jakiś żarcik. Zatem: 

Pamiętajcie! Kopernik również była kobietą!

I tym optymistycznym akcentem zakończmy naszą opowieść.

Nauka była kobietą, czyli o roli kobiet (a w zasadzie ich braku) w życiu wielkich naukowców

Wielkie umysły są wielkie. Często tak wielkie, że w ich życiu często nic poza owym umysłem się nie mieści. Zwłaszcza, kiedy to coś (lub ktoś :P ) rości sobie prawa do zajmowania całego umysłu w miejsce nauki, tak iż wielu musiało chyba opanować bilokację aby zająć się jednocześnie Wielką Nauką oraz tzw. innymi rzeczami. Niektórzy sobie radzili również opanowując biegle podobnie brzmiącą rzecz – bigamię… O czym mimochodem (albo innym tworem :P ) wspomniałem w artykule na temat Etanolu. Niemniej jednak jak radzili sobie naukowcy, którzy nie posiedli aż takich supermocy, a nie chcieli obniżać możliwości swojej percepcji? O kilku z nich będzie ta opowieść.

Od czego by tu zacząć? Była kiedyś taka jedna, która dała się zwieść niejakiemu Wunszowi i jak to się skończyło – wszyscy wiemy. W dawnych czasach, konkretnie w tym niesłusznie odsądzanym od czci i wiary (choć tego ostatniego nie zawsze :P ) średniowieczu nauka dzieliła się na grzeczną jej część, której uwieńczeniem była teologia i niegrzeczną, przynajmniej w mniemaniu ogółu, jakiej przedstawicielką była np. alchemia – poprzedniczka prawdziwej Królowej Nauk. W przypadku pierwszej, jako że parali się nią raczej ludzie duchowni, pomni na to, jaki może być wpływ kobiet na postępowanie mężczyzn i jakie mogą być tego skutki (co zostało pięknie opisane w Księdze Rodzaju), a także i po to, aby nie było kłopotów związanych z dziedziczeniem, większość parających się nią ludzi z kobietami wielkich problemów nie miała. Jeden z największych teologów chrześcijańskich epoki średniowiecza, święty Tomasz z Akwinu dowodził kiedyś konieczności istnienia domów publicznych, czyli miejsc gdzie usługi swoje oferują prostytutki, czyli nierządnice. Jaki to ma jednak związek z nauką?

Żyjący na przełomie XV i XVI wieku opat benedyktyński, pisarz i okultysta (tak. wszystko na raz :P), zresztą poniekąd mój imiennik, Johannes Trithemius dowodził kiedyś:

„Dlatego alchemia jest niewinną nierządnicą, która ma licznych kochanków, lecz wszystkich zwodzi i żadnemu nie pozwala wziąć się w objęcia. Zamienia głupców w wariatów, bogatych w nędzarzy, filozofów w durniów, a oszukanych w złotoustych oszustów…”

Jak wiemy głównym celem alchemii było znalezienie kamienia filozoficznego – mitycznej substancji, która miała umożliwić transmutację mniej szlachetnych metali w złoto. Zacytowane porównanie można, acz gwałcąc troszkę może intencje cytowanego, odnieść w pewien sposób do stosunku wielu uczonych do kobiet. Kiedy mieli swoją Alchemię, swoją Wielką Naukę, swoją Niewinną Nierządnicę, która zaspokajała ich popędy poznawcze i dostarczała nowych, po cóż im jeszcze była żona? Bo jak wiadomo, Alchemia była kobietą :P

Zdjęcie za: http://i1.kwejk.pl/k/obrazki/2013/10/ce862ffe9f99f5a594d813d69512f831_original.jpg

Choć w sumie, jak wiemy, logika to taka pani, która wielu panom (i paniom też :P ) powinna służyć. Niekoniecznie dwóm na raz, ale wnioski nasuwają się same :P 

Wiadomo. Byli i tacy, którzy doceniali jak najbardziej kontakty z kobietami. Choćby wspomniany w poprzedniej notce Mendelejew, czy nasz polski alchemik Sędziwój. Choć ten ostatni był akurat względnie grzeczny pod tym względem. Ale przedstawić chciałem kilka wielkich sylwetek ludzi, którzy kto wie… może i swoją wielkość osiągnęli dzięki temu, że stronili od kobiet… A może nie miało to jakiegoś szczególnego wpływu na ich odkrycia, a stronienie od kobiet było objawem dziwactwa… Kto wie. Niemniej jednak, wiele wskazuje na negatywny wpływ kobiet na naukę… Tak twierdził przynajmniej kolejny mój imiennik, którego wspominam w tej notce, John Dalton. Znany jest przede wszystkim z dwóch rzeczy: opracowania atomistycznej teorii budowy materii oraz opisania ślepoty na barwy, nazwanej od jego nazwiska daltonizmem, a na którą sam cierpiał. Związana jest z tym dość zabawna historyjka. Mianowicie miał on kiedy podarować swojej matce pończochy. Ku przerażeniu obdarowanej, były one intensywnie czerwone, co w wiktoriańskiej Anglii (lub też w czasach nieco wcześniejszych) było u szacownej damy z wiadomych powodów nie do przyjęcia. Nasz bohater zarzekał się, że takie nie są. Z konfrontacji tych dwóch faktów wynikła konkluzja, że istnieje coś takiego jak ślepota na barwy. Wiele wskazuje też na to, że wspomniana wyżej matka była najważniejszą kobietą w życiu Daltona – on sam ponoć miał mówić, że kiedyś udało mu się zauroczyć, co objawiało się utratą apetytu i zdolności logicznego myślenia. Ale na szczęście po tygodniu mu przeszło. A poza tym nie miał czasu na takie pierdoły. Większość życia spędzał w laboratorium, poza tym grał w kręgle i palił fajkę (kolejny tytoniowy akcent wśród wielkich chemików :P ).

Niemniej znaczący wkład w rozwój nauki wniósł kolejny stary kawaler – Henry Cavendish. Z tytoniowych ciekawostek: cavendishem został nazwany jeden z bardziej charakterystycznych rodzajów tytoni fajkowych. Niestety nie doczytałem się nigdzie, czy nazwę swą zawdzięcza Temu Cavendishowi, tak jak format cygara churchill pochodzi od Winstona Churchilla… Wracając jednak do tematu. Cavendish był strasznym odludkiem. Ponoć aż do tego stopnia, że kazał wybudować dla siebie osobne schody, żeby nie być narażonym na niebezpieczeństwo spotkania kogokolwiek. No, ale kto bogatemu zabroni. Cavendish pochodził z arystokratycznej rodziny, odziedziczył ogromny majątek, co pozwoliło mu rzucić studia na Cambridge i zająć się nauką. Wielką Nauką dla samej nauki, ponieważ za jego życia nie ukazała się żadna jego praca. A byłoby co publikować. Poza tym, że stwierdził, iż wodór jest osobnym pierwiastkiem (w nawiązaniu do teorii flogistonu – pierwiastkiem palności, czyli flogistonem), gdyby nie robił badań „do szuflady”, a publikował je na bieżąco, prawo Ohma nazywalibyśmy pewnie prawem Cavendisha. O ile w ten sam sposób nie nazywalibyśmy np. prawa Coulomba. A może wtedy byłoby więcej praw Cavendisha, tak jak było z prawami Newtona? A właśnie. Newtona.

Isaac Newton też znany był z tego, że stronił od kobiet przez całe swoje życie. Dzięki temu miał czas na siedzenie pod drzewem, aż spadło mu na głowę jabłko (prawie jak poczęstowanie niejakiej Ewy niejakim Jabłkiem przez niejakiego Wunsza, no nie? :P ) oraz innymi mądrymi rzeczami. Jego imponującego wkładu w rozwój nauki nie trzeba chyba nikomu przedstawiać. Był on też człowiekiem bardzo religijnym. Co przyczyniło się do uważnego studiowania Biblii. Na jej podstawie ustalił ponoć datę końca świata na rok 2060. Czy miał rację? Dowiemy się już za czterdzieści cztery lata. Prawie jak u Mickiewicza, prawda? :P

I tym optymistycznym akcentem zakończmy naszą opowieść. 

Wszechstronny Etanol i inne substancje

Naukowcy powinni być kreatywni. Zaś umysł człowieka kreatywnego ma to do siebie, że ciągle potrzebuje stymulacji. Dlatego często musi hasać sobie po wzbudzonych stanach świadomości, niczym Koń Rafał po łące albo innej polanie. Romantyczni poeci szukali czynnika wzbudzającego stan ich świadomości nieszczęśliwie zakochując się w co bardziej niedostępnych przedstawicielkach płci, jak mówią, pięknej (pod warunkiem, że w makijażu. choć zdania są w sumie podzielone). Inni poeci kojarzeni z tym nurtem, tacy jak np. Charles Baudelaire byli nieco praktyczniejsi i w swoich wierszach zdarzało im się opiewać przedstawicielki najstarszego zawodu świata. I bynajmniej nie chodzi tutaj o zawód grabarza. Choć z drugiej strony Mariusz Gabrych ze swoją piosenką o córce tegoż, mógłby być innego zdania…

Hippisi i gwiazdy rocka szli nieco dalej… Wielu natchnień i uniesień dostarczała im Wolna Miłość (prawie jak Liebe ist für Alle da Rammsteina, no nie? :P) a także wiele niekoniecznie legalnych w danym miejscu substancji. Dla przykładu można przytoczyć niedawno zmarłego Lemmy’ego Kilmistera. Można pokusić się o stwierdzenie, że dzięki temu, iż w pewnym momencie znaleziono u niego pewien biały proszek, który wzięto za kokainę (choć była to legalna wówczas amfetamina, a konkretnie jej siarczan. ale Lemmiego i tak wywalono z poprzedniego zespołu) założył Mötorhead i stał się Legendą. Legalne czy nie, ale działało i bynajmniej niekoniecznie musi chodzić tu o tzw. klepanie.

Jak widzimy różnego rodzaju substancje (bądź co bądź chemiczne :P bo i jakie w sumie inne :P ) pomagają poetom i gwiazdom rocka. Ale co z naukowcami?

Oscar Wilde miał kiedyś powiedzieć słowa:

„Ludzi nie powinno gorszyć, że poeta jest pijakiem, ale że nie każdy pijak jest poetą.” 

Nie wiem jak Wam, ale mi zawsze Robienie Wielkiej Nauki kojarzyło się z poezją. A zwłaszcza Królowej Nauk – Chemii. Bądź co bądź, trzeba przyznać, że chemia jest zdecydowanie najromantyczniejszą z nauk ścisłych… Uprawiana w grożących często śmiercią albo poważnym kalectwem okolicznościach (dobra… to była lekka przesada, ale w świadomości wielu osoba parająca się Królową Nauk to nadal pochylony nad retortą z wrzącą rtęcią alchemik :P ), specyficzny klimat wymuszający celowe bądź niecelowe wdychanie rozpuszczalników… A właśnie. Rozpuszczalników. Jako rozpuszczalniki stosuje się często substancje takie jak etanol, czy eter dietylowy, tak z tych popularniejszych kojarzących się z właściwościami psychoaktywnymi. Etanolu nikomu przedstawiać chyba nie muszę… A moje doświadczenia w pracy z eterem są niewielkie. Więcej bawiłem się z tetrahydrofuranem. Czyli w sumie też eterem – tyle, że cyklicznym. Każdy, kto kiedyś pracował ze wspomnianymi rozpuszczalnikami, zwłaszcza ostatnimi dwoma wie, że kiedy się ich niechcący (mniej lub bardziej :P ) nawąchamy, to hmm… jakby to ładnie powiedzieć… W każdym razie, w skrócie mówiąc, elektrony atomu, który pochłonie stosowną dawkę energii, mogą przejść na poziom wzbudzony. Podobna rzecz się dzieje po, jak to się mówi przypadkowym, nawąchaniu się wspomnianych substancji. Umysł człowieka ląduje na nieco innym poziomie… Czy wzbudzonym można dyskutować, ale na pewno innym :P

 „Nigdy nie pij z chemikami” (ludowe przysłowie)

Wspomniałem również o etanolu. Wiele mówi się o jego negatywnym wpływie na zdrowie. To jak wiadomo prawda, ale prawda ma to do siebie że jest jak pewna część ciała znajdująca się tam, gdzie plecy kończą swą szlachetną nazwę. Każdy ma swoją.

Zdarzyło mi się mieć kiedyś zajęcia w Pracowni Chemii Jądrowej. Prowadzący opowiadał nam taką oto anegdotkę: za dawnych, dawnych czasów, za górami, za lasami, w odległej galaktyce, a mianowicie jeszcze za czasów względnie głębokiej komuny (robi się groźnie), nasi przyjaciele ze wschodu (o tych przyjaciołach to dlatego, że Konstytucja za owych czasów tak głosiła. A jak wiemy, Konstytucja Najwyższe Prawo. Jedyne Prawdziwe – prawie jak Toruńskie Pierniki :P ) przywieźli całą masę różnych substancji promieniotwórczych. Jako, że tereny leżące na wschód od Polski to bardziej stan umysłu niż tereny, dziwne by było, gdyby nic im nie wypadło. Jak wypadło – trzeba podnieść. Chwilkę po umieszczeniu preparatu (chyba kobalt-60, ale nie jestem pewny) na należnym mu miejscu naszła podnoszącego refleksja: „ups… chyba się napromieniowałem…” („вот дермо! я новерно облучился!”). Zastosował więc na to zmartwienie tradycyjne rosyjskie panaceum.

W sumie podobno wszystkie powody są dobre, żeby wypić… Ale w tym szaleństwie była metoda. Mianowicie promieniowanie jonizujące powoduje powstawanie szkodliwych dla organizmu wolnych rodników. Aby nie szkodziły, należy je jakoś zneutralizować. A bardzo dobrym „zmiataczem” wolnych rodników jest nasz poczciwy etanol. Tylko jest taki szkopuł… Najlepiej go pić przed, a nie po. Przynajmniej jeśli chcemy, żeby miał jakieś ochronne działanie :P No, ale jak podobno powiedział jakiś spóźniony na autobus osobnik, lepiej późno niż wcale…

Przykładem do naśladowania dla każdego chemika może być również przedstawiciel wspomnianej wyżej nacji. Zwany z zamiłowania do pasjansa równie wielkiego jak do chemii, co musiało się po prostu skończyć tak jak się skończyło… Mianowicie powstaniem UOP. Czyli tworu zwanego potocznie Tablicą Mendelejewa. Między innymi właśnie od jego przykładu i trybu życia wzięło się przekonanie, że chemik powinien nosić brodę, pić i dużo palić. Wyłania nam się tutaj zatem przykład całkiem rozrywkowego naukowca… Nie dość, że lubił karty (co zaowocowało zresztą jakże doniosłymi dla nauki odkryciami), dużo palił (a przyczyną jego śmierci była grypa, a nie rak :P ), to jeszcze swoja pracę doktorską poświęcił połączeniom alkoholu z wodą… mówi się nawet, że to właśnie Mendelejew uznał funkcjonujące do dzisiaj stężenie wódki za optymalne. Do tego był uwielbianym przez studentów wykładowcą. I przez pewien czas miał dwie żony naraz. Bo chemicy jak wiadomo miewają „wysokie powinowactwo do kobiet”.  Dzisiaj, możemy ubolewać lub nie, uszłoby mu to pewnie zupełnie ekhem,.. na sucho. Choć w sumie co kto lubi... Niemniej jednak w jego czasach wzbudzało to pewne kontrowersje... Ale finalnie ten numer przeszedł. Sam car miał skomentować pretensje pewnego, również mającego wysokie powinowactwo do kobiet, acz nieobeznanego z chemią, arystokraty: 

„To prawda, że Mendelejew ma dwie żony. Ale przecież mam tylko jednego Mendelejewa.”

No to co? Wszyscy zapuszczamy brody? I tym optymistycznym akcentem zakończmy ten wywód.

Chemiczne perypetie Szalonego Kapelusznika cz. I (Podstawówka)

O tym jak się to wszystko zaczęło opowiadałem. Nie opowiadałem za to jeszcze, jakie problemy zdarzyło mi się mieć dzięki paraniu się Królową Nauk. Bo na noblowskich papierach, w przełomowych publikacjach czy w uzasadnieniach o przyznaniu rozmaitych prestiżowych nagród nie jest opisane, przez ile mąk, zmagania się z niezrozumieniem, ludzką małością i zazdrością przyszło nagradzanemu lub publikującemu przebrnąć. Nie są tam też opisane rozmaite frustracje i zwątpienia w cokolwiek, wynikające z setek nieudanych eksperymentów. Mówi się, że koniec wieńczy dzieło. Albo, że „prawdziwego mężczyznę poznaje się tym jak kończy”. Choć jak wiadomo „prawdziwy mężczyzna nigdy nie kończy” :P Ale jak wiemy, nie ma końca bez początku. Czyli każdy musi się swoje naużerać.

Zrobiło się poważnie i sentymentalnie, a miało być lekko. Zatem przejdźmy do właściwej części mojego opowiadania. Moja pasja prawdopodobnie nie rozwinęłaby się aż tak, gdyby nie książki Stefana Sękowskiego. Pierwszą książką jego autorstwa do jakiej się dorwałem było Moje Laboratorium. Dla początkującego eksperymentatora była to książka wprost nieoceniona. Sam Sękowski był postacią bardzo barwną. Widać to choćby po wstępie do wspomnianej książeczki, gdzie opisuje swoje początki z chemią – mianowicie jak dzięki eksperymentowaniu w domu zraził rodziców do swojej pasji zadymiając całe mieszkanie. Ze mną było trochę podobnie. Natchnienie czerpałem z różnego rodzaju literatury. Pochłaniałem jednym ciągiem coraz to kolejne książeczki z serii Chemia dla Ciebie wspomnianego autora. W tym miejscu myślę, że każdemu mogę je polecić. Szczególnie ludziom zaczynającym dopiero swoją przygodę z chemią, ale nie tylko. Chodzi o zaimplementowanie sobie dość specyficznego sposobu chemicznego myślenia. I nauczenia się fascynacji każdą, nawet najbardziej banalną chemiczną przemianą. W procesie edukacji szkolnej niestety gdzieś to umyka… Łatwo stać się rzemieślnikiem rozwijającym Wielką Naukę, ale do pchania jej do przodu potrzeba pasjonatów. Kiedyś w jakiejś rozmowie w kuluarach jakiejś konferencji zdarzyło mi się stwierdzić, że nie ufam chemikom, którzy nie wychowali się na Sękowskim. Rzecz jasna jest to spore uproszczenie – wiele osób wyrobiło swoje własne, niewypaczone systemem edukacji spojrzenie na Chemię niezależnie. Jednakże nikt chyba tak dobrze jak Sękowski nie potrafił przekazać chemicznej pasji kilku pokoleniom chemików.

Ja już w podstawówce po lekturze takich książek nie mogłem się powstrzymać, żeby nie eksperymentować. Zwykle ku utrapieniu wszystkich wokół. Pamiętam jak kiedyś przyniosłem do szkoły zmajstrowany przeze mnie jakiś smród. Rzecz jasna nic toksycznego, ale dawało nieźle. Do dzisiaj pamiętam spanikowaną minę dyrektorki mówiącej „W całej szkole śmierdzi siarką!!!”. W sumie… Hmm… jak siarka to i rtęć i jak rtęć to i siarka (to chyba bardziej :P ). Przeznaczenie? :P

I w taki oto sposób dostałem swoją pierwszą uwagę do dziennika. I tak alea iacta est. O tym, jak się to rozwinęło w gimnazjum już wkrótce :P Dodam tyle, że jeszcze w podstawówce wymyśliłem, że na Sylwestra zrobię sobie rakietki. W końcu mi to nawet wyszło. Ale nie obyło się bez epizodu z zadymieniem całego mieszkania, kiedy przypaliła mi się mieszanka saletry z cukrem w czasie karmelizacji :P Więc jeśli czytają to jacyś przyszli lub aktualni rodzice, których pociechy znajdują sobie podobne zabawy – pozwolę sobie zacytować Sękowskiego: „Z takich też wyrastają ludzie” :P

Ale nie zawsze moja chemiczna pasja spotykała się z takim niezrozumieniem. Rzecz jasna przede wszystkim fascynowały mnie rzeczy możliwie najbardziej efektowne. Czyli wszelkie rzeczy związane z ogniem, światłem i rozmaitymi kolorkami. Zostało to dostrzeżone przez nauczycielkę od przyrody, która zaproponowała mi poprowadzenie lekcji. Mówienie o Królowej Nauk tak mi się spodobało, że do końca podstawówki co jakiś czas wymyślałem jakiś temat, o którym chciałem poprowadzić lekcję. A potem poszedłem do gimnazjum… Ale o tym w następnej części opowieści o moich chemicznych perypetiach. 

Rządzi nami chemia

W życiu każdego człowieka zachodzi (choć niekoniecznie w ciążę :P – o tej ciąży to dlatego, że w ostatnim czasie wszelkie śluby, zaręczyny, nowe związki i inne tematy generujące odruch opróżnienia żołądka z treści tęczowej oraz właśnie zachodzenie w ciąże sprawiają wrażenie jedynych jaką zajmuje się znaczna część moich znajomych :P ) konieczność zadania sobie „ważnego, ale to za**iście ważnego pytania”. I to bynajmniej niekoniecznie chodzi tu o pytanie „co lubisz w życiu robić?”. Choć to też. Ale wtedy odpowiedź jest zbyt oczywista. Bo wiadomo, że syntezować nowe związki (ja &@%#%@%%@, znowu związki… choć te chemiczne są akurat jak najbardziej spoko :3 i nie wkurzają się, jak na półeczce albo w eksykatorze stoi ich od pewnej choroby. tylko jak ich jest dużo wyglądają nawet piękniej :D ). Mówię teraz o przypadku ogólnym. Ważne pytania są rzeczą ważną i niezmiernie potrzebną. Rzec by można, WATZWP (Ważne, Ale To Za**iście Ważne Pytania) oraz próby odpowiedzenia sobie na nie, są rzeczą pchającą ziemski ten łez padół ku przyszłości…

WATZWP, które tym razem chcę sobie i Ludzkości zadać oraz jako ja sam i przedstawiciel tejże, sam sobie na nie odpowiedzieć brzmi: „jaka dziedzina jest Królową Nauk i czemu akurat Chemia?”. Bo jest wiecznie żywa… Niczym Lenin… (teraz to już musiałem popić :P ).

A teraz nieco poważniej. Oczywiście wiemy, że językiem nauk ścisłych i przyrodniczych jest matematyka… którą da się opisać stwierdzeniem „zbyt piękne, żeby miało odzwierciedlenie w świecie rzeczywistym”. Swoją drogą można by pokusić się o stwierdzenie, że matematyka jest dla przyrody tym, czym dla ludzi pornografia i romansidła. Jak wiemy w romansidłach wszystko przedstawione jest w sposób wyidealizowany. Tak wyidealizowany, że uwierzenie w  niego bywa szkodliwe. To się po prostu nie sprawdza, choć może i fajnie byłoby gdyby było realne :P 

W każdym razie jak widzimy matematyka ma do prawdziwego życia tyle, co romansidła… albo porno… Opisuje po prostu rzeczy jakie się zdarzają, ale w sposób często zbyt wyidealizowany, a jako że wszyscy byśmy chcieli, aby władza była jak najbliżej ludu, matematyka się nie nadaje. Bo nie. Albo foch.

Istnieje jednak we Wszechświecie miejsce, gdzie autostradki są bezpieczne, a instalację LPG w rakietkach mają atest

Jako, że anarchia nie jest nigdy stanem stabilnym, miejsce na Tronie Nauki nie może pozostać nieobsadzone. Rywalizują ze sobą dwie nauki bardziej empiryczne – Chemia i Fizyka. Z tym, że fizycy są jacyś dziwni… Nawet prąd u nich płynie w odwrotną stronę. No i kiedyś prowadziliśmy z kolegą fizykiem rozmowę z cyklu Rozmowy Niedokończone – czy symbolem gęstości jest „d” czy „ρ”. Do zgody w tej kwestii jak do tej pory nie dotarliśmy, jednakże aby być prawdomównym („co ja miał powiedzieć, żeby nie zełgać… eee tam…”) muszę przyznać, że od dawna temat jako mało konstruktywny nie był poruszany.

Choć w sumie mimo wielu różnic i zatargów pomiędzy przedstawicielami jednej i drugiej dziedziny, trzeba przyznać, że w zasadzie w chemii i fizyce chodzi o to samo. Jedno i drugie sprowadza się de facto do stworzenia jak najdoskonalszego modelu rzeczywistości i opisania jej na mniej lub bardziej matematyczny sposób. Obie dziedziny próbują opisać rzeczywistość możliwie najbardziej prawdziwą, a nie wyidealizowaną. Na dobrą sprawę można by powiedzieć, że Chemia jest działem Fizyki, który podobnie jak np. Astronomia, wyspecjalizował się tworząc całkiem osobną dziedzinę… Działem mającym swoja niepowtarzalną magię, swojego specyficznego i jedynego w swoim rodzaju ducha. Działem zachwycającym swoją efektownością i romantycznością. Skoro o romantyzmie mowa… Uzupełnianie się Chemii i Fizyki da się przedstawić prostym przykładem: żeby było fajnie musi zadziałać Fizyka, a jak już poczynione są wszelkie działania, żeby było fajnie, wtedy działa Chemia. If you know, what I mean. Rzecz jasna chodziło o wybuchy – trzeba wsadzić spłonkę do otworu w ładunku i to jest fizyka, następnie ją odpalić i rozkoszować się wybuchem. I to jest już chemia. Wiadomo. Reakcje redoks i te sprawy. Ale ogólnie materiały wybuchowe są niegrzeczne i powinny dostać klapsa. Co w niektórych przypadkach mogłoby się skończyć dość ekhem… interesująco :P

Przejdźmy więc do rzeczy może mniej widowiskowych, acz nieco grzeczniejszych i uważanych za bardziej wzniosłe. Np. do poezji. Szczególnie miłosnej. Czyż tak piękne arcydzieła literatury powstałyby bez chemii? Gdzie tam… Gdyby nie reakcje biochemiczne w mózgu i różnego rodzaju amfetaminopodobne endogenne świństwa (narkotyki również są zue i niegrzeczne :P ) poeci nie mieliby natchnienia. W sumie tego płynnego również bez chemii by nie było (Adaś M. lubi to :P tiaa… nasz Narodowy Wieszcz Adaś również bywał niegrzeczny :P ). Zatem czyż nie dochodzimy właśnie do wniosku, że wszystko co wzniosłe i piękne pochodzi od chemii? Zresztą uczucie, że coś jest piękne również i z chemią jest związane. Jak wszelkie uczucia. Wszak nie darmo mówi się o nich „chemia”...

Co ma piernik do wiatraka, a co komar do silnika turboodrzutowego?

Jak na człowieka mieszkającego odkąd pamiętam w Toruniu (choć urodzonego w Bydgoszczy :P ) przystało, powinienem wspomnieć coś niecoś o piernikach. Przede wszystkim – Toruńskie Pierniki Jedyne Prawdziwe. Wiele jest pierników, ale te toruńskie są niepowtarzalne i niepodrabialne. Zatem jeśli będziecie kiedyś w Toruniu, gorąco zachęcam do spróbowania. Hmm… Jeśli pomyśleliście sobie, że firma Kopernik sponsoruje ten wpis, to jesteście w błędzie. Tak dobrze to póki co nie ma :P niemniej jednak polecam produkt, moim skromnym zdaniem, godny uwagi i dobrze mi z tym.

Ale do rzeczy. Pierniki są znane nie tylko ze swoich walorów smakowych, ale też z powodu pewnego przysłowia. A przysłowia, jak wiemy, są mądrością narodu. Albo głupotą… zależnie od wersji :P

Zatem: co ma piernik do wiatraka?

Powyższe pytanie zwykło się zadawać, kiedy wydawać by się mogło, że adwersarz plecie „trzy po trzy ” i gada od rzeczy. A jednak! Piernik do wiatraka ma całkiem sporo. Mianowicie mąkę. Która może być wytwarzana na rozmaite sposoby. Jednym z nich może być mielenie za pomocą żaren napędzanych siłą wiatru w wiatraku. No dobrze. Ale co ma w takim razie komar do silnika turboodrzutowego? Poza tym oczywiście, że jedno fruwa (albo też lata) a drugie służy do latania (ale fruwania już nie :P ) ? Bo tutaj podobieństwo pomiędzy komarem a silnikiem jest dość dyskusyjne, ze względu na możliwość użycia słów o różnych, choć stosunkowo podobnych znaczeniach…

Aby rozważyć palący (choć nie wiadomo czy tytoń, czy też niekoniecznie :P ) i istotny dla naszej cywilizacji problem, musimy poprzedzić go odpowiednim wstępem. Otóż jak wiemy, wielu geniuszy wyrastało ponad swoją epokę dużo bardziej niż wypadało przyzwoitemu geniuszowi, który jest geniuszem, ale nie sprawia tym nikomu problemów. Przykładem geniusza, którego pomysły wyrastały za bardzo ponad jego epokę był Leonardo da Vinci. Znamy wiele projektów urządzeń jego autorstwa, które jeszcze długo po jego śmierci nie były „wynalezione” na nowo przez nikogo innego. Aby poprzeć tą śmiałą tezę przytoczę przykłady: Leonardo da Vinci wymyślił na przykład helikoper czy czołg. Tyle, że przy ówczesnych możliwościach technicznych idee te nie znalazły swojego odzwierciedlenia w praktyce. Przykładów ludzi wyprzedzających swoją epokę zdarzały się w każdej epoce. Jednym z nich, moim skromnym zdaniem, był niejaki Arystofanes z Aten; komediopisarz, jeden z najważniejszych przedstawicieli komedii staroattyckiej.

Ale co ma do tego komar? I co gorsza jeszcze silnik turboodrzutowy?

Aby to sobie uzmysłowić, przytoczmy cytat z komedii tegoż autora, o tytule Chmury. Jest to utwór, w którym najbardziej dostało się chyba Sokratesowi, który to znany jest m. in. z tego, iż niesłusznie oskarżony i skazany na śmierć, zrezygnował z możliwości ucieczki i aby okazać swoje poszanowanie dla prawa, poddał się egzekucji polegającej na wypiciu trucizny (z punktu widzenia współczesnego człowieka dziwna sprawa… niemniej jednak powstrzymajmy się od oceniania). Cokolwiek jednak by nie powiedzieć o wspomnianym Sokratesie, nie można mu odmówić poczucia humoru i dystansu do siebie. Ponoć w czasie wystawienia Chmur miał wstać, żeby ludzie łatwiej mogli porównać jego twarz z maską aktora. Czyż nie powinien być zatem ze względu na to wzorem dla nas? Zejdźmy jednak, nomen omen, z chmur i powróćmy do obiecanego cytatu:

– Pytał go kiedyś nasz Chajrefont ze Sfettos, jakie ma zdanie na temat komara – czy brzęczy pyszczkiem, czy też może zadkiem?

– I cóż powiedział o sprawie komara?

– [Sokrates] Odrzekł, że kiszka komara jest cienka; powiew przez wąziutkie wnętrze leci ściśnięty silnie w stronę zadka, a skoro wąskość kończy się otworem, to tyłek dźwięczy od siły ciśnienia.

Brzmi znajomo? Powietrze jest zasysane i sprężane, potem trafia do komory spalania gdzie wtryskiwane jest paliwo. A ciąg silnika wynika z różnicy pędów gazu wpadającego do silnika i opuszczającego go… Czyżby zatem Arystofanes odkrył niechcący (albo też chcący :P ) istotę działania silnika turboodrzutowego posługując się modelem komara? Odpowiedź pozostawiam Wam.

Nadmienię tylko, że podobnych odkryć mimo woli jest więcej, niż moglibyśmy przypuszczać. A codziennie do ich liczby dołączają nowe. Ale to już temat na osobną opowieść.